Bảo vệ dữ liệu cá nhân đã trở thành một điều cần thiết trong cuộc sống kỹ thuật số hàng ngày của chúng ta. Ngày nay, chúng ta sử dụng các ứng dụng và trang web để trò chuyện, mua sắm, học tập, làm việc, thanh toán hóa đơn, đặt phương tiện giao thông, truy cập ngân hàng, lên lịch hẹn và lưu trữ tệp tin. Để đổi lấy sự tiện lợi này, nhiều nền tảng yêu cầu thông tin như tên, email, số điện thoại, địa điểm, ảnh, tài liệu, danh bạ và chi tiết thanh toán.
Vấn đề là chúng ta không phải lúc nào cũng nhận ra mình đang chia sẻ bao nhiêu thông tin. Đôi khi chúng ta chấp nhận quyền truy cập mà không đọc kỹ, tạo tài khoản trên các trang web không đáng tin cậy, sử dụng lại mật khẩu hoặc nhấp vào các liên kết đáng ngờ. Những sơ suất nhỏ có thể tạo cơ hội cho các vụ lừa đảo, hack tài khoản, lạm dụng dữ liệu và lộ thông tin không cần thiết.
Tin tốt là một số hành động đơn giản có thể giúp giảm thiểu rủi ro. Bạn không cần phải là chuyên gia công nghệ để bảo vệ quyền riêng tư của mình tốt hơn. Chỉ cần chú ý và hình thành thói quen an toàn, bạn hoàn toàn có thể sử dụng các ứng dụng và trang web một cách an tâm hơn.
Hãy sử dụng mật khẩu mạnh và khác nhau.
Mật khẩu vẫn là một trong những rào cản chính trong việc bảo vệ tài khoản trực tuyến. Do đó, hãy tránh những sự kết hợp dễ đoán, chẳng hạn như ngày sinh, họ, dãy số hoặc các từ đơn giản.
Tốt nhất là nên sử dụng mật khẩu dài kết hợp chữ cái, số và ký hiệu, hoặc các cụm từ khó đoán. Quan trọng hơn nữa: đừng sử dụng lại cùng một mật khẩu cho nhiều dịch vụ khác nhau. Nếu một nền tảng bị rò rỉ dữ liệu, tội phạm có thể cố gắng sử dụng cùng một mật khẩu cho email, ngân hàng, mạng xã hội và cửa hàng trực tuyến.
CERT.br khuyến cáo nên thận trọng với việc xác thực và nhấn mạnh rằng chỉ sử dụng mật khẩu có thể không đủ để bảo vệ chống lại các cuộc tấn công và rò rỉ dữ liệu.
Kích hoạt xác thực hai bước.
Xác thực hai bước, còn được gọi là xác thực hai yếu tố, bổ sung thêm một lớp bảo mật. Ngoài mật khẩu, tài khoản còn yêu cầu mã xác nhận thứ hai.
Mã này có thể được cung cấp qua ứng dụng xác thực, thông báo, khóa bảo mật hoặc tin nhắn SMS. Khi có thể, hãy ưu tiên sử dụng ứng dụng xác thực hoặc khóa bảo mật, vì chúng thường đáng tin cậy hơn so với chỉ dựa vào tin nhắn văn bản.
Google giải thích rằng xác minh hai bước giúp ngăn chặn truy cập trái phép ngay cả khi mật khẩu bị đánh cắp, vì nó yêu cầu xác nhận lần thứ hai khi đăng nhập.
Hãy cẩn thận với quyền truy cập ứng dụng.
Nhiều ứng dụng yêu cầu quyền truy cập vào camera, micro, vị trí, danh bạ, ảnh và tập tin. Một số quyền truy cập là hợp lý. Ứng dụng bản đồ cần vị trí. Ứng dụng gọi video cần camera và micro. Nhưng không phải ứng dụng nào cũng cần quyền truy cập vào mọi thứ.
Trước khi cấp quyền, hãy tự hỏi xem điều đó có thực sự cần thiết hay không. Một trò chơi đơn giản có cần truy cập vào danh bạ của bạn không? Một ứng dụng đèn pin có cần vị trí của bạn không? Một trình chỉnh sửa ảnh có cần micro của bạn không?
Hãy thường xuyên kiểm tra quyền truy cập trong cài đặt điện thoại. Loại bỏ quyền truy cập không cần thiết và xóa các ứng dụng bạn không còn sử dụng. CERT.br khuyến nghị sử dụng cài đặt quyền riêng tư cho hệ thống và ứng dụng, cũng như xóa các ứng dụng không dùng đến.
Chỉ tải ứng dụng từ các nguồn đáng tin cậy.
Tránh cài đặt ứng dụng thông qua các liên kết nhận được trong tin nhắn, nhóm hoặc các trang web không rõ nguồn gốc. Khi có thể, hãy sử dụng các cửa hàng ứng dụng chính thức như Google Play và App Store.
Các ứng dụng được tải xuống từ các nguồn không đáng tin cậy có thể chứa phần mềm độc hại, đánh cắp dữ liệu, hiển thị quảng cáo gây khó chịu hoặc theo dõi hoạt động của người dùng. Ngay cả trong các cửa hàng ứng dụng chính thức, bạn cũng nên kiểm tra đánh giá, số lượt tải xuống, nhà phát triển và các quyền được yêu cầu.
Trên Android, các tính năng như Play Protect giúp phát hiện các ứng dụng có khả năng nguy hiểm và có thể chặn hoặc xóa các mối đe dọa, cũng như thu hồi quyền truy cập của các ứng dụng độc hại.
Hãy cảnh giác với các liên kết và tin nhắn khẩn cấp.
Các chiêu trò lừa đảo trực tuyến thường lợi dụng sự vội vàng và nỗi sợ hãi. Những tin nhắn tuyên bố tài khoản của bạn sẽ bị khóa, có giao dịch mua hàng đáng ngờ, bạn trúng giải thưởng hoặc cần cập nhật thông tin ngay lập tức cần được phân tích kỹ lưỡng.
Tránh nhấp vào các liên kết nhận được qua tin nhắn SMS, email, WhatsApp hoặc mạng xã hội khi có cảm giác cấp bách. Thay vào đó, hãy truy cập trang web chính thức bằng cách nhập địa chỉ vào trình duyệt hoặc sử dụng ứng dụng chính thức.
Ngoài ra, đừng bao giờ chia sẻ mã xác thực. Các ngân hàng, cửa hàng và nền tảng uy tín không yêu cầu mật khẩu đầy đủ hoặc mã xác thực qua tin nhắn văn bản.
Hãy đọc kỹ chính sách bảo mật.
Không phải ai cũng có thời gian hoặc kiên nhẫn để đọc toàn bộ chính sách bảo mật, nhưng điều quan trọng là phải lưu ý những điểm chính: dữ liệu nào được thu thập, dữ liệu đó sẽ được sử dụng cho mục đích gì, liệu dữ liệu đó có được chia sẻ với bên thứ ba hay không và cách xóa thông tin.
Các trang web và ứng dụng đáng tin cậy cần phải giải thích rõ ràng cách họ xử lý dữ liệu cá nhân. Hướng dẫn chính thức của chính phủ Brazil về quyền riêng tư nhấn mạnh rằng các điều khoản sử dụng và chính sách bảo mật phải được cung cấp một cách dễ tiếp cận cho người dùng.
Nếu một nền tảng không cung cấp bất kỳ thông tin nào về quyền riêng tư hoặc có vẻ quá khó hiểu, hãy suy nghĩ kỹ trước khi đăng ký thông tin của bạn.
Hãy cẩn thận với những đăng ký không cần thiết.
Không phải trang web nào cũng cần nhận được toàn bộ thông tin của bạn. Trước khi tạo tài khoản, hãy cân nhắc xem điều đó có thực sự cần thiết hay không.
Tránh chia sẻ mã số thuế CPF (mã số định danh thuế của Brazil), địa chỉ, ngày sinh hoặc số điện thoại của bạn trừ khi có lý do chính đáng. Càng ít dữ liệu bị phân tán trên internet, nguy cơ bị lạm dụng càng thấp.
Bạn cũng nên xem lại các tài khoản cũ. Nếu bạn không còn sử dụng một dịch vụ cụ thể nào nữa, hãy cân nhắc xóa tài khoản hoặc xóa thông tin cá nhân đã lưu.
Hãy bảo vệ thông tin thanh toán của bạn.
Khi mua sắm trực tuyến, hãy chọn những trang web hoặc người bán uy tín có đánh giá tốt. Kiểm tra xem địa chỉ trang web có chính xác không và trang thanh toán có an toàn không.
Sử dụng thẻ ảo có thể là một biện pháp tốt, đặc biệt là đối với các giao dịch mua sắm một lần. Nhiều ngân hàng cho phép bạn tạo thẻ tạm thời hoặc thẻ có hạn mức nhất định, giảm thiểu rủi ro trong trường hợp rò rỉ dữ liệu.
Tránh lưu thông tin thẻ của bạn ở nhiều cửa hàng khác nhau. Sự tiện lợi này giúp việc mua sắm dễ dàng hơn, nhưng cũng làm tăng rủi ro nếu tài khoản của bạn bị xâm phạm.
Hãy luôn cập nhật hệ thống và các ứng dụng của bạn.
Các bản cập nhật không chỉ đơn thuần là thay đổi giao diện hoặc thêm tính năng. Nhiều bản cập nhật còn khắc phục các lỗ hổng bảo mật mà tội phạm có thể lợi dụng.
Hãy luôn cập nhật hệ điều hành, trình duyệt và ứng dụng trên điện thoại của bạn. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các ứng dụng ngân hàng, email, nhắn tin, mạng xã hội và mua sắm.
Ngoài ra, hãy xóa các ứng dụng bị bỏ rơi hoặc các ứng dụng đã lâu không được cập nhật, vì chúng có thể tiềm ẩn rủi ro lớn hơn.
Hãy sử dụng mạng Wi-Fi công cộng một cách thận trọng.
Wi-Fi miễn phí tại các quán cà phê, sân bay, khách sạn và trung tâm mua sắm có thể hữu ích, nhưng cần thận trọng. Tránh sử dụng mạng công cộng để truy cập ngân hàng, mua sắm hoặc nhập dữ liệu nhạy cảm.
Nếu bắt buộc phải sử dụng, hãy ưu tiên các trang web chính thức, kết nối an toàn và, nếu có thể, sử dụng VPN đáng tin cậy. Ngoài ra, hãy tắt tính năng tự động kết nối với các mạng không xác định.
Các mạng công cộng có thể bị lợi dụng để thu thập thông tin hoặc dẫn người dùng đến các trang web giả mạo.
Thiết lập cài đặt quyền riêng tư trên mạng xã hội.
Mạng xã hội tích lũy rất nhiều dữ liệu cá nhân: ảnh, thói quen, vị trí, danh bạ, sở thích, địa điểm thường lui tới và các mối quan hệ gia đình.
Hãy xem lại ai có thể xem bài đăng, story, danh sách bạn bè, thẻ tag và thông tin hồ sơ của bạn. Tránh đăng tải những thông tin chi tiết như địa chỉ, giấy tờ tùy thân, lịch trình cụ thể hoặc thông tin di chuyển theo thời gian thực khi điều này có thể gây ra rủi ro.
Bảo mật thông tin cũng liên quan đến việc phòng ngừa. Thông tin càng ít nhạy cảm được công khai, thì khả năng ai đó sử dụng nó để lừa đảo hoặc thực hiện các hành vi tấn công phi kỹ thuật càng thấp.
Phần kết luận
Bảo vệ dữ liệu cá nhân trên ứng dụng và trang web phụ thuộc vào những thói quen đơn giản, nhất quán. Sử dụng mật khẩu mạnh, bật xác thực hai bước, kiểm tra quyền truy cập, cảnh giác với các liên kết đáng ngờ, tải ứng dụng từ các nguồn đáng tin cậy và bảo mật thông tin thanh toán là những hành động cơ bản.
Internet mang lại sự tiện lợi, nhưng nó đòi hỏi sự chú ý. Mỗi lần đăng ký, cấp quyền và nhấp chuột đều có thể làm tăng hoặc giảm mức độ hiển thị trực tuyến của bạn.
Bằng cách đưa ra những lựa chọn có ý thức hơn, bạn không cần phải ngừng sử dụng ứng dụng và dịch vụ trực tuyến. Chỉ cần sử dụng chúng tốt hơn, chia sẻ ít hơn khi có thể và duy trì quyền kiểm soát thông tin của mình. Trong một thế giới ngày càng kết nối, bảo vệ dữ liệu của bạn đồng nghĩa với việc bảo vệ danh tính, sự an toàn và sự an tâm của bạn.
