Việc tạo dựng những thói quen tốt hơn không nhất thiết phải là một quá trình khó khăn, triệt để với đầy những quy tắc bất khả thi. Nhiều người muốn cải thiện thói quen hàng ngày, chăm sóc sức khỏe tốt hơn, sắp xếp nhà cửa gọn gàng, học tập hiệu quả hơn, tiết kiệm tiền hoặc làm việc năng suất hơn, nhưng cuối cùng lại bỏ cuộc vì cố gắng thay đổi mọi thứ cùng một lúc. Sự nhiệt tình ban đầu chỉ kéo dài vài ngày, nhưng chẳng mấy chốc thói quen thường nhật sẽ hình thành và những kế hoạch ban đầu sẽ bị bỏ lại phía sau.
Sự thật là những thói quen bền vững thường hình thành từ những thay đổi nhỏ được lặp đi lặp lại mỗi ngày. Thay vì chỉ dựa vào động lực, bí quyết là làm cho các hành động đơn giản hơn, dễ thực hiện hơn và dễ dàng phù hợp với cuộc sống hàng ngày. Một thói quen nhỏ, khi được duy trì trong nhiều tuần và nhiều tháng, có thể tạo ra kết quả lớn hơn nhiều so với một thay đổi lớn được thực hiện trong một thời gian ngắn.
Hãy bắt đầu từ những điều nhỏ bé.
Sai lầm phổ biến nhất khi cố gắng tạo thói quen là bắt đầu quá sức. Một người không tập thể dục quyết định tập một giờ mỗi ngày. Một người đã không đọc sách trong nhiều tháng hứa sẽ đọc một cuốn sách mỗi tuần. Một người bừa bộn cố gắng thay đổi toàn bộ ngôi nhà của mình chỉ trong một cuối tuần.
Những mục tiêu này nghe có vẻ đầy cảm hứng, nhưng thường rất khó để duy trì. Vì vậy, hãy bắt đầu từ những việc nhỏ. Nếu bạn muốn đi bộ, hãy bắt đầu với mười phút. Nếu bạn muốn đọc sách, hãy đọc hai trang. Nếu bạn muốn dọn dẹp nhà cửa, hãy sắp xếp lại một ngăn kéo. Nếu bạn muốn uống nhiều nước hơn, hãy bắt đầu với một ly nước khi thức dậy.
Khi thói quen còn nhỏ, sức cản sẽ giảm đi. Việc bắt đầu trở nên dễ dàng hơn, và bắt đầu mới là phần quan trọng nhất.
Hãy chọn một thói quen mỗi lần.
Cố gắng thay đổi mọi thứ cùng một lúc có thể dẫn đến lo lắng và thất vọng. Giấc ngủ, chế độ ăn uống, tập thể dục, học tập, tài chính, tổ chức và năng suất đều là những lĩnh vực quan trọng, nhưng không cần phải giải quyết tất cả cùng một lúc.
Hãy chọn một thói quen quan trọng để tập trung vào trước tiên. Đó có thể là một việc đơn giản, chẳng hạn như đi ngủ sớm hơn, đi bộ ba lần một tuần hoặc theo dõi chi tiêu hàng ngày của bạn. Khi thói quen đó trở nên tự nhiên hơn, hãy thêm một thói quen khác.
Việc hình thành thói quen cũng giống như xây nhà. Nếu nền móng yếu, mọi thứ sẽ trở nên không ổn định. Vì vậy, tốt hơn hết là nên củng cố một thay đổi nhỏ thay vì bắt đầu nhiều thay đổi rồi bỏ dở tất cả.
Hãy liên kết thói quen mới với một việc bạn đã làm từ trước.
Một cách hiệu quả để tạo thói quen là liên kết hành động mới với một hành vi đã có sẵn trong thói quen hàng ngày của bạn. Điều này giúp dễ nhớ hơn và giảm bớt sự cần thiết phải nỗ lực về mặt tinh thần.
Ví dụ: sau khi đánh răng, hãy uống một cốc nước. Sau bữa trưa, hãy đi bộ vài phút. Sau khi bật máy tính, hãy xem lại danh sách việc cần làm. Trước khi đi ngủ, hãy chuẩn bị sẵn quần áo cho ngày hôm sau.
Sự liên kết này hiệu quả vì nó sử dụng một thói quen cũ làm chất xúc tác cho một thói quen mới. Theo thời gian, một hành động sẽ tự nhiên dẫn đến hành động khác.
Hãy làm cho môi trường dễ chịu hơn.
Môi trường ảnh hưởng rất lớn đến thói quen. Nếu điện thoại di động của bạn để cạnh giường, bạn sẽ dễ dàng sử dụng nó đến khuya hơn. Nếu trái cây bị giấu trong tủ lạnh, bạn sẽ dễ quên mất chúng hơn. Nếu giày đi bộ của bạn ở tận sâu trong tủ quần áo, khả năng trì hoãn việc tập thể dục sẽ tăng lên.
Để tạo lập những thói quen tốt hơn, hãy tạo môi trường thuận lợi cho bạn. Đặt một chai nước trên bàn làm việc. Để riêng quần áo tập luyện. Để sách ở nơi dễ nhìn thấy. Sắp xếp không gian làm việc trước khi bắt đầu ngày mới. Để thực phẩm lành mạnh dễ lấy hơn.
Càng ít nỗ lực cần thiết để bắt đầu một thói quen, thì khả năng duy trì thói quen đó càng cao.
Giảm bớt trở ngại
Ngoài việc giúp bạn dễ dàng thực hiện những điều mình muốn, điều quan trọng là cũng cần làm cho những thứ cản trở bạn trở nên khó khăn hơn. Nếu bạn dành quá nhiều thời gian cho mạng xã hội, hãy xóa các ứng dụng đó khỏi màn hình chính. Nếu bạn mua sắm bốc đồng, hãy xóa các thẻ đã lưu từ các cửa hàng trực tuyến. Nếu bạn thức khuya xem video, hãy sạc điện thoại ở nơi khác ngoài giường.
Những rào cản nhỏ này giúp phá vỡ các hành vi tự động. Thường thì, vấn đề không phải là thiếu kỷ luật; mà là có quá nhiều khuynh hướng lặp lại những thói quen xấu.
Việc tạo ra một trở ngại đơn giản cũng đủ để khiến bạn phải suy nghĩ kỹ trước khi hành động.
Đặt ra những mục tiêu rõ ràng.
Mục tiêu mơ hồ cản trở sự thay đổi. Nói "Tôi muốn khỏe mạnh hơn" hoặc "Tôi muốn ngăn nắp hơn" là điều tích cực, nhưng không thực tế lắm. Lý tưởng nhất là bạn nên biến mong muốn của mình thành hành động cụ thể.
Thay vì nói "Tôi muốn ăn uống lành mạnh hơn", hãy nói "Tôi sẽ thêm một miếng trái cây vào bữa sáng của mình". Thay vì nói "Tôi muốn tiết kiệm tiền", hãy nói "Tôi sẽ ghi lại các khoản chi tiêu của mình mỗi ngày". Thay vì nói "Tôi muốn học nhiều hơn", hãy chọn "Tôi sẽ học 30 phút sau bữa tối".
Hành động càng rõ ràng thì càng dễ thực hiện.
Đừng chỉ dựa vào động lực.
Động lực rất quan trọng, nhưng nó không xuất hiện mỗi ngày. Sẽ có những lúc mệt mỏi, lười biếng, lo lắng và thiếu thời gian. Nếu thói quen chỉ phụ thuộc vào ý chí, nó rất dễ bị gián đoạn.
Vì vậy, hãy tạo ra một thói quen đơn giản. Lên lịch trình, nhắc nhở, chuẩn bị môi trường và đặt ra những mục tiêu nhỏ. Khi thói quen được tích hợp tốt vào lịch trình hàng ngày, bạn sẽ không cần phải quyết định lại mọi thứ mỗi ngày nữa.
Tính nhất quán đến từ sự lặp đi lặp lại nhiều hơn là từ sự hào hứng.
Theo dõi tiến độ của bạn
Theo dõi tiến độ giúp duy trì thói quen. Bạn có thể sử dụng lịch, ứng dụng, sổ tay hoặc bảng tính đơn giản. Đánh dấu những ngày bạn đã hoàn thành hành động đã lên kế hoạch.
Việc nhìn thấy chuỗi các ngày đã hoàn thành tạo ra cảm giác tiến bộ. Nó cũng giúp xác định các quy luật. Có lẽ bạn sẽ nhận thấy mình đi lại dễ dàng hơn vào buổi sáng, học tập tốt hơn vào buổi tối, hoặc dọn dẹp nhà cửa dễ dàng hơn vào thứ Bảy.
Việc theo dõi không nên là nguồn gốc của sự đổ lỗi, mà là nguồn gốc của việc học hỏi. Nếu điều gì đó không hiệu quả, hãy điều chỉnh nó.
Chấp nhận thất bại nhưng không bỏ cuộc.
Không có thói quen nào hoàn hảo mỗi ngày. Bạn có thể quên, mệt mỏi, đi du lịch, gặp những sự kiện bất ngờ, hoặc đơn giản là không thể tuân thủ kế hoạch. Đó là một phần của quá trình.
Vấn đề không phải là thất bại một lần. Vấn đề là biến một thất bại nhỏ thành sự bỏ cuộc hoàn toàn. Nếu hôm nay bạn không làm được, hãy thử lại vào ngày mai. Nếu bạn làm được ít hơn kế hoạch, điều đó vẫn được tính là tiến bộ.
Kỹ năng quan trọng nhất không phải là không bao giờ thất bại, mà là khả năng phục hồi nhanh chóng.
Hãy ăn mừng những chiến thắng nhỏ.
Những thành tựu nhỏ cũng đáng được ghi nhận. Hoàn thành một cuộc đi bộ, tiết kiệm tiền, sắp xếp phòng ốc gọn gàng, ngủ ngon hơn, hoặc học tập vài phút đều là những dấu hiệu của sự tiến bộ.
Việc ăn mừng không nhất thiết phải liên quan đến mua sắm hay những phần thưởng lớn. Nó có thể đơn giản chỉ là ghi nhận sự tiến bộ của bản thân, nghỉ ngơi thư giãn hoặc đánh dấu thành tích đó trên lịch.
Khi não bộ nhận ra rằng một thói quen mang lại cảm giác tích cực, nó sẽ dễ dàng lặp lại thói quen đó hơn.
Phần kết luận
Tạo dựng những thói quen tốt hơn bằng những thay đổi nhỏ hàng ngày là cách thực tế để thay đổi thói quen của bạn. Thay vì đưa ra những lời hứa lớn lao khó thực hiện, hãy bắt đầu bằng những hành động đơn giản, rõ ràng và khả thi.
Hãy chọn một thói quen mỗi lần, tạo môi trường dễ chịu hơn, giảm bớt trở ngại, liên kết các hành động mới với các hành vi hiện có và theo dõi tiến độ của bạn. Với sự kiên nhẫn và nhất quán, những hành động nhỏ sẽ tích lũy và tạo ra kết quả đáng kể.
Sự thay đổi không nhất thiết phải diễn ra nhanh chóng mới thực sự hiệu quả. Điều quan trọng nhất là tạo ra những thói quen phù hợp với cuộc sống của bạn và có thể duy trì theo thời gian.
