Đồng hồ thông minh, thiết bị theo dõi thể dục, nhẫn thông minh, cảm biến cơ thể và các thiết bị đeo khác đã trở thành một phần trong thói quen hàng ngày của nhiều người. Chúng đếm bước chân, theo dõi nhịp tim, ghi lại quá trình tập luyện, theo dõi giấc ngủ, ước tính lượng calo tiêu thụ, hiển thị thông báo và thậm chí giúp theo dõi những thay đổi trong cơ thể.
Những thiết bị này được gọi là thiết bị đeo thông minh, một thuật ngữ tiếng Anh dùng để chỉ các công nghệ có thể đeo hoặc sử dụng trực tiếp trên cơ thể. Điểm khác biệt lớn so với các thiết bị khác là chúng luôn tiếp xúc với người dùng, thu thập dữ liệu suốt ngày đêm.
Điều này mang lại lợi ích, nhưng cũng đặt ra một câu hỏi quan trọng: những thiết bị này biết gì về chúng ta?
Họ biết bạn di chuyển nhiều như thế nào.
Một trong những chức năng nổi tiếng nhất của thiết bị đeo thông minh là theo dõi chuyển động. Đồng hồ và vòng đeo tay sử dụng các cảm biến như gia tốc kế và con quay hồi chuyển để phát hiện số bước đi, chuyển động, tốc độ đi bộ, chạy, leo cầu thang và thời gian hoạt động.
Với dữ liệu này, thiết bị sẽ ước tính xem bạn đã dành nhiều thời gian hoạt động hay ngồi yên trong ngày. Nó có thể cho biết bạn đã đi bao nhiêu bước, tập thể dục bao nhiêu phút, và thậm chí đề xuất bạn nên đứng dậy sau một thời gian dài không hoạt động.
Thông tin này có vẻ đơn giản, nhưng nó tiết lộ rất nhiều về thói quen của bạn. Thiết bị đeo tay có thể theo dõi thời gian bạn thường vận động, những ngày bạn ít tập thể dục và mô hình hoạt động của bạn trong suốt tuần.
Họ làm theo trái tim bạn.
Nhiều đồng hồ thông minh theo dõi nhịp tim bằng cách sử dụng cảm biến quang học ở mặt sau của thiết bị. Chúng phát ra ánh sáng lên da và phân tích sự thay đổi lưu lượng máu để ước tính nhịp tim.
Với thiết bị này, họ có thể ghi lại nhịp tim khi nghỉ ngơi, trong khi tập luyện và trong những lúc căng thẳng về thể chất. Một số mẫu còn cung cấp các tính năng như điện tâm đồ, cảnh báo nhịp tim cao hoặc thấp và ước tính thời gian phục hồi sau khi tập luyện.
Dữ liệu này có thể giúp người dùng hiểu rõ hơn về cơ thể mình, nhưng không thể thay thế việc khám chữa bệnh. Đồng hồ có thể chỉ ra các dấu hiệu hoặc xu hướng, nhưng việc chẩn đoán vẫn nên do các chuyên gia y tế thực hiện.
Họ nhìn cô ấy ngủ.
Một trong những lĩnh vực phổ biến nhất của thiết bị đeo thông minh là theo dõi giấc ngủ. Bằng cách kết hợp chuyển động, nhịp tim và các tín hiệu khác, các thiết bị này ước tính thời gian ngủ của một người, số lần họ thức giấc và các giai đoạn giấc ngủ diễn ra như thế nào.
Một số mô hình cũng phân tích nhịp thở, độ bão hòa oxy trong máu, nhiệt độ da và tính đều đặn của lịch trình giấc ngủ. Dữ liệu này giúp xác định các kiểu mẫu: ngủ muộn, thức giấc thường xuyên, ngủ không đủ giấc hoặc có thói quen sinh hoạt không đều đặn.
Tuy nhiên, những số liệu đo này chỉ là ước tính. Chúng có thể hữu ích để hiểu về thói quen, nhưng thiếu độ chính xác so với các nghiên cứu về giấc ngủ y tế được thực hiện trong phòng thí nghiệm.
Họ có thể biết vị trí của bạn.
Nhiều thiết bị đeo thông minh có GPS riêng hoặc sử dụng GPS từ điện thoại của bạn. Điều này cho phép bạn ghi lại lộ trình đi bộ, chạy bộ, đạp xe và các hoạt động thể dục ngoài trời khác.
Vị trí rất hữu ích cho bản đồ, tốc độ, khoảng cách và an toàn. Tuy nhiên, đó cũng là dữ liệu nhạy cảm. Các tuyến đường thường xuyên có thể tiết lộ nơi bạn sống, làm việc, tập luyện hoặc dành thời gian mỗi ngày.
Do đó, bạn nên xem lại cài đặt quyền riêng tư và tránh chia sẻ bản đồ lộ trình tập luyện công khai một cách thiếu cẩn trọng. Trong một số trường hợp, việc công khai lộ trình có thể tiết lộ địa chỉ và thói quen của người dùng.
Chúng ghi lại các dấu hiệu căng thẳng và phục hồi.
Một số thiết bị đeo thông minh cố gắng ước tính mức độ căng thẳng, khả năng phục hồi thể chất và tâm trạng dựa trên các dữ liệu như nhịp tim, sự biến thiên nhịp tim, giấc ngủ, hoạt động và nhiệt độ da.
Ví dụ, sự biến thiên nhịp tim có thể cho biết cơ thể đang xử lý sự gắng sức và phục hồi như thế nào. Khi kết hợp với các dữ liệu khác, nó có thể cho biết liệu người đó đang được nghỉ ngơi nhiều hơn hay đang làm việc quá sức.
Thông tin này rất thú vị, nhưng cần được diễn giải một cách thận trọng. Cơ thể con người rất phức tạp, và một con số trên ứng dụng không thể giải thích được tất cả. Căng thẳng tinh thần, chế độ ăn uống, thiếu ngủ, bệnh tật, tập luyện cường độ cao, và thậm chí cả việc tiêu thụ caffeine đều có thể ảnh hưởng đến kết quả.
Họ biết những thói quen mà ngay cả bạn cũng không nhận ra mình có.
Ưu điểm vượt trội của thiết bị đeo thông minh nằm ở khả năng thu thập dữ liệu liên tục. Không giống như ghi chú viết tay, thiết bị này đồng hành cùng người dùng trong nhiều giờ liền.
Theo thời gian, nó bắt đầu nhận diện các mô hình. Nó có thể nhận thấy bạn ngủ ít hơn vào các ngày trong tuần, vận động nhiều hơn vào thứ Bảy, ít vận động hơn vào các ngày làm việc hoặc có nhịp tim cao hơn vào những thời điểm nhất định.
Những mô hình này có thể hữu ích cho việc cải thiện thói quen. Đồng thời, chúng cho thấy những dữ liệu tưởng chừng nhỏ nhặt lại có thể tiết lộ rất nhiều điều về cuộc sống của một người.
Dữ liệu này có thể được tích hợp vào các ứng dụng y tế.
Đồng hồ và cảm biến thường không hoạt động độc lập. Chúng gửi thông tin đến các ứng dụng trên điện thoại của bạn, nơi dữ liệu được sắp xếp thành biểu đồ, lịch sử và báo cáo.
Trong hệ sinh thái của Apple, ứng dụng Sức khỏe có thể thu thập dữ liệu từ iPhone, Apple Watch, các thiết bị khác, hồ sơ sức khỏe và các ứng dụng mà người dùng sử dụng. Công ty khẳng định rằng người dùng kiểm soát dữ liệu nào được lưu trữ và chia sẻ, và dữ liệu sức khỏe được mã hóa trên thiết bị và, trong một số điều kiện nhất định, cũng được mã hóa đầu cuối trong iCloud.
Trong trường hợp của Google và Fitbit, công ty này khẳng định rằng các dịch vụ sức khỏe của họ tuân thủ chính sách bảo mật của Google và cho phép người dùng quản lý, xuất và xóa thông tin của họ. Google cũng khẳng định rằng dữ liệu sức khỏe của Fitbit không được sử dụng cho mục đích quảng cáo của Google.
Quyền riêng tư là một vấn đề trọng tâm.
Dữ liệu về sức khỏe và hành vi rất nhạy cảm. Chúng có thể tiết lộ thói quen, mức độ thể chất, kiểu ngủ, vị trí, kiểu đạp xe, nhịp tim, các bài tập thể dục, và thậm chí cả những thay đổi trong thói quen.
Do đó, điều quan trọng là phải đọc kỹ các quyền truy cập, xem lại cài đặt và hiểu rõ ứng dụng nào chia sẻ dữ liệu của bạn. Một ứng dụng theo dõi chạy bộ, ăn kiêng hoặc năng suất có thể yêu cầu quyền truy cập vào thông tin trên đồng hồ của bạn. Trong một số trường hợp, quyền truy cập này là hợp lý. Trong những trường hợp khác, nó có thể là quá mức cần thiết.
Nghiên cứu gần đây về quyền riêng tư trong công nghệ thiết bị đeo được đã phân tích chính xác cách các nhà sản xuất xử lý các chính sách dữ liệu, tính minh bạch và việc bảo vệ thông tin người dùng. Điều này cho thấy mối lo ngại này không phải là sự phóng đại, mà là một phần thiết yếu của việc sử dụng các thiết bị này một cách có trách nhiệm.
Chúng có ích, nhưng không hoàn hảo.
Các thiết bị đeo thông minh có thể khuyến khích thói quen lành mạnh, theo dõi tiến độ và nhắc nhở người dùng vận động. Tuy nhiên, chúng cũng có thể không chính xác. Số bước đi, các giai đoạn giấc ngủ, lượng calo đốt cháy và các chỉ số đo mức độ căng thẳng chỉ là ước tính, không phải là sự thật tuyệt đối.
Hơn nữa, việc theo dõi quá nhiều dữ liệu có thể gây lo lắng cho một số người. Ai đó có thể thức dậy cảm thấy ổn, nhưng lại lo lắng vì ứng dụng đánh giá giấc ngủ của họ kém. Hoặc họ có thể cảm thấy áp lực phải đạt được mục tiêu mỗi ngày.
Lý tưởng nhất, dữ liệu nên được sử dụng như một nguồn hướng dẫn, chứ không phải là thước đo phán xét. Công nghệ nên giúp chúng ta hiểu cơ thể mình hơn, chứ không phải tạo ra áp lực liên tục.
Làm thế nào để sử dụng thiết bị đeo thông minh một cách có ý thức hơn
Để tận dụng tối đa các thiết bị này, hãy bắt đầu bằng cách điều chỉnh quyền truy cập. Kiểm tra xem ứng dụng nào có quyền truy cập vào dữ liệu sức khỏe, vị trí, micro, thông báo và danh bạ.
Ngoài ra, hãy thiết lập chia sẻ hoạt động. Nếu bạn sử dụng các ứng dụng tập luyện xã hội, hãy tránh đăng tải toàn bộ lộ trình hiển thị nhà bạn hoặc những địa điểm bạn thường xuyên lui tới.
Hãy luôn cập nhật hệ thống, sử dụng mật khẩu hoặc xác thực sinh trắc học trên điện thoại và ưu tiên sử dụng các ứng dụng đáng tin cậy. Nếu bạn bán hoặc tặng thiết bị đeo được, hãy xóa dữ liệu và gỡ bỏ liên kết khỏi tài khoản của bạn.
Cuối cùng, hãy phân tích các con số một cách khách quan. Nếu bạn nhận thấy những dấu hiệu thay đổi sức khỏe kéo dài, hãy tìm kiếm lời khuyên từ chuyên gia y tế.
Phần kết luận
Đồng hồ thông minh và các cảm biến biết rất nhiều về thói quen hàng ngày của chúng ta. Chúng ghi lại chuyển động, giấc ngủ, nhịp tim, vị trí, hoạt động thể dục, kiểu nghỉ ngơi và những thói quen mà chúng ta thường không để ý đến.
Thông tin này có thể hữu ích cho việc cải thiện chất lượng cuộc sống, thiết lập mục tiêu và hiểu rõ hơn về cơ thể. Tuy nhiên, nó cũng đòi hỏi sự cân nhắc kỹ lưỡng về quyền riêng tư, bảo mật và việc giải thích dữ liệu một cách chính xác.
Thiết bị đeo thông minh là những công cụ mạnh mẽ, nhưng chúng phải được sử dụng một cách có ý thức. Quan trọng nhất, hãy nhớ rằng dữ liệu thuộc về người dùng và cần phục vụ cho sức khỏe của họ, chứ không phải tạo ra sự phụ thuộc, phơi bày không cần thiết hoặc lo lắng.
